Một số thuật ngữ trong dịch thuật

Dịch thuật từ lâu đã là một ngành quan trọng, giúp chuyển tải thông tin đến nhiều người dùng hơn, phá vỡ rào cản về ngôn ngữ. Có rất nhiều nghiên cứu và công nghệ đã được phát triển cho ngành này, đi kèm với đó là những thuật ngữ mới. Bài viết này xin được giới thiệu một số thuật ngữ trong dịch thuật mà các freelancers thường gặp và nên biết (nếu mới vào nghề).

Một số thuật ngữ trong dịch thuật cơ bản:

1. SL (source language): ngôn ngữ nguồn, văn bản cần dịch sẽ viết bằng ngôn ngữ này

2. TL (target language): ngôn ngữ đích, biên dịch viên sẽ dịch văn bản gốc sang ngôn ngữ này

3. MT (machine translation): dịch máy, cứ nghĩ đơn giản Google Translate chính là cơ sỡ dữ liệu MT to đùng và có thể gọi là phổ biến nhất. Bên cạnh Google Translate, còn có rất nhiều các cơ sở dữ liệu MT khác, như Microsoft. Sao chép toàn bộ văn bản, đưa vào Google Translate, chọn ngôn ngữ đích, và thế là bạn đã có 1 bản dịch hoàn toàn từ MT.

Google Translate - công cụ hỗ trợ dịch máy phổ biến nhất
Google Translate là một ví dụ điển hình của MT

4. PEMT (post-edited machine translation): biên tập lại bản dịch máy. Dĩ nhiên nếu bạn làm thử như ở bước MT trên, bạn sẽ có 1 mớ hỗn độn, vì vậy cần phải biên tập lại, điều chỉnh lại. Nếu văn bản cần dịch thuần kỹ thuật hoặc đơn giản, việc biên tập sẽ không mất nhiều thời gian, nhưng nếu văn bản phức tạp và có nhiều từ (lóng) thiên về cảm xúc chẳng hạn, thì đôi khi dịch lại còn nhanh hơn là dùng MT để rồi PEMT.

5. TM (translation memory): bộ nhớ lưu trữ những thứ đã dịch. Tưởng tượng việc bạn dịch một hợp đồng thương mại cho công ty A, sau đó có 1 hợp đồng thương mại cho công ty B cần dịch. Vì loại văn bản là giống nhau, chắc chắn đã có các câu bạn từng dịch rồi. TM này không phải là trong trí nhớ của bạn, mà là một tập tin được xây dựng dần dần theo thời gian sau mỗi lần dịch của bạn. Gặp những nội dung tương tự đã từng dịch, bạn chỉ cần dùng TM, nhấn xác nhận, thực hiện vài điều chỉnh là xong. Quá dễ phải không nào? Dĩ nhiên bạn cần phải dùng công cụ mới có được tập tin này, hãy xem bên dưới, CAT.

quy trình sử dụng công cụ CAT để hỗ trợ dịch thuật
Quy trình dễ hiểu khi giải thích về TM.

6. CAT tool (computer-assited translation tool): công cụ hỗ trợ dịch trên máy tính. Đây là một thuật ngữ trong dịch thuật bắt buộc cần phải biết. Lý do, các khách hàng lớn khi tuyển freelancers dịch cho họ thường sẽ yêu cầu họ biết sử dụng CAT tool để đảm bảo tính nhất quán và chất lượng. Các công cụ này sẽ giúp việc dịch dễ dàng hơn thông qua vô số tính năng. Ví dụ như chia nhỏ văn bản cần dịch ra thành các phân đoạn nhỏ để dễ dịch và kiểm tra (segment), tích hợp từ điển, TM và MT, hỗ trợ kiểm tra chất lượng bản dịch sau khi dịch xong, hỗ trợ xuất văn bản đã dịch ra thành tập tin với định dạng hệt như văn bản gốc, …

Một số thuật ngữ trong dịch thuật - công cụ CAT phổ biến
Một số CAT Tool phổ biến, đa phần là có tính phí.

Trong khuôn khổ bài viết này, mình chỉ xin được giới thiệu sơ qua như vậy. Riêng về CAT Tool, một công cụ không thể thiếu cho người dịch, mình sẽ có bài viết hướng dẫn sử dụng một ví dụ điển hình sau. Dĩ nhiên là công cụ này miễn phí, nhưng lại rất ngon và bổ!

Ngoài ra, nếu quan tâm đến chủ đề freelance, bạn có thể đọc thêm một số bài viết phổ biến của mình như :

Chuyện làm “freelance”

Làm freelance tại nhà với Lionbridge: Internet Assessor

Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây!

1 bình luận về “Một số thuật ngữ trong dịch thuật”

Viết một bình luận